“โรคปริทันต์” (Periodontal Disease) หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “รำมะนาด” หรือ”โรคเหงือกอักเสบ” โรคปริทันต์นั้นไม่ได้เกิดจากการอักเสบของเหงือกเพียงอย่างเดียว แต่รวมไปถึงการอักเสบของอวัยวะรอบๆฟันได้เช่นกัน ดังนั้นผู้ที่เป็นโรคปริทันต์จึงมักมีอาการฟันโยก และมีกลิ่นปากร่วมกับอาการเหงือกอักเสบด้วย
เกิดจากการสะสมของแบคทีเรียภายในช่องปากเนื่องจากการทำความสะอาดช่องปากไม่ดีพอ ทำให้มีเศษอาหารตกค้างทำให้เกิดการสะสมของแบคทีเรีย ที่เราเรียกกันว่า “แผ่นคราบจุลินทรีย์” (Plaque) เมื่อเวลาผ่านไป ก็จะเกิดการตกตะกอนของแร่ธาตุจาก น้ำลาย และน้ำที่อยู่ในร่องเหงือก จนกลายเป็น “หินน้ำลาย” หรือ “หินปูน” และมีเชื้อแบคทีเรียเป็นตัว กระตุ้นให้เกิดปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์ ผลคือทำให้ เหงือกอักเสบ บวมแดง มีเลือดออก และมีกลิ่นปาก
การรักษาจะเริ่มต้นด้วยการขูดหินปูน และเกลารากฟัน (root planing) คือการทำให้ผิวรากฟัน เรียบ เป็นการกำจัดคราบจุลินทรีย์ และหินปูนที่เกาะบนผิวรากฟันให้สะอาด หลังจากรักษาเสร็จแล้วประมาณ 4 - 6 สัปดาห์ ทันตแพทย์จะนัดกลับมาดูอาการอีกครั้ง ว่าหายดีหรือไม่ และถ้ายังมีร่องลึกปริทันต์เหลืออยู่เนื่องจากมีการละลายของกระดูกไปมาก อาจจำเป็นต้อง ได้รับการผ่าตัด (ศัลยปริทันต์ : Periodontal Surgery) ร่วมด้วย และเพื่อป้องกันไม่ให้โรคปริทันต์กลับมาอีกควร แปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง ตอนเช้าและก่อนนอน หรือทุกครั้งหลังอาหาร และใช้ไหมขัดฟัน ควรหลีกเลี่ยงอาหารหวาน ๆ และควรพบทันตแทพย์ ทุกๆ6เดือนเพื่อตรวจสภาพเหงือกและฟัน
หินปูน คือ แผ่นคราบจุลินทรีย์ที่แข็งตัว เพราะมีธาตุแคลเซียมจากน้ำลายเข้าไปตกตะกอน เกิดจากสารแคลเซียมที่มากับน้ำลายมาเจอกับสารพวกแป้งเร่งให้มีรวมตัวกันตกตะกอนลงมาเกาะกับผิวฟัน ทำให้เกิดแผ่นคราบจุลินทรีย์ หรือ Bacterial plaque คือ คราบสีขาวขุ่นนิ่ม ที่ประกอบด้วยเชื้อโรคที่ติดอยู่บนตัวฟัน แม้ว่าจะแปรงฟันหรือบ้วนปากก็ไม่สามารถหลุดออกได้ ซึ่งหินปูนเหล่านี้จะทำ ให้เกิดภาวะเหงือกอักเสบ ทำให้เหงือกร่นซึ่งทำให้เกิดอาการเสียวฟันตามมาได้ หรือทำให้เป็นโรคเหงือกอักเสบขั้นรุนแรงที่ เรียกว่า “โรคปริทันต์” ได้
โดยการขูดหินปูนสามารถทำได้
โดยไม่มีผลเสียกับฟัน แนะนำให้ขูดหินปูนทุก ๆ 6เดือน
เป็นการขัดคราบหลังจากการขูดหินปูนออกแล้ว เพื่อทำให้ฟันมีความลื่นและทำให้คราบหินปูนหรือหินน้ำลายกลับมาเกาะติดได้ยากขึ้น ซึ่งคราบเหล่านั้นเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดปัญหาเรื่องโรคเหงือกตามมา นอกจากนั้นยังทำให้ฟันดูขาวขึ้นระดับหนึ่งด้วย
